مرجع تخصصی و مشاوره قوانین کار ایران

مروری بر توصیه نامه های سازمان بین المللی کار

مروری بر توصیه نامه های سازمان بین المللی کار

مقدمه

سازمان بین المللی کار، همراه با کنوانسیون های صادره، توصیه نامه هایی نیز درباره نحوه اجرای مفاد کنوانسیون به کشورهای عضو صادر می کند. البته برخی از این توصیه نامه ها کاملا مستقل از کنوانسیون ها صارد شده است. برخلاف کنوانسیون ها، محتوای این توصیه ها، همانطور که از نامش پیداست، الزام آور نیست.

اولین توصیه نامه سازمان بین المللی کار در سال ۱۹۱۹ درباره بیکاری پس از نودمین نشست کنفرانس بین المللی کار صادر شد. در مجموع حدود ۲۰۶ توصیه نامه تا سال ۲۰۱۹، صادر شده است و از نظر موضوع می توان این توصیه نامه ها را می توان به دسته های زیر تقسیم کرد:

۱ آزادی تشکل، مذاکره جمعی و روابط کاری بین کارگر و کارفرما و سازمان های آنها

حق تشکل و سازماندهی هم برای کارگران و هم کارفرمایان، یک رکن و اصل برای سازمان بین المللی کار و کنوانسیون های بنیادین آن است. در اغلب توصیه نامه ها به مقامات دولتی کشورهای عضو اکیدا توصیه می شود که برای اجرایی کردن این توصیه ها، از سازمان های کارگران و کارفرمایان مشورت بگیرند. همچنین از کشورهای عضو خواسته می شود که هیچ دخالت یا ممنوعیت قانونی برای فعالیت مشروع این سازمان ها برای پیگیری منافع کارگران و کارفرمایان و عضویت در این سازمان ها ایجاد نکنند. نمایندگان کارگران و کارفرمایان، هر دو باید فرصت و تسهیلات برابری برای پیگیری منافع افرادی ذی نفع خود داشته باشند. عضویت در سازمان های کارگران و کارفرمایان باید کاملا داوطلبانه باشد و عضویت و یا عدم عضویت هرگز نباید تاثیری روی شانس استخدام یا شرایط کاری کارگر بگذارد.

مذاکره جمعی نیز یکی دیگر از حقوق به رسمیت شناخته شده توسط سازمان بین المللی کار است و بخش لاینفکی از آزادی بیان و تشکل محسوب می شود. به این ترتیب، مناشقه بین کارگران و کارفرمایان تشویق می شود که با مکانیزم مصاحله داوطلبانه و اختیاری انجام شود بدین معنا که هیچ کدام از طرفین نباید به لحاظ قانونی یا موارد دیگر، خود را مجبور به مذاکره ببینند. کارگران و کارفرمایان از هر نظر در هنگام مذاکره باید نمایندگی و فرصت برابر داشته باشند. همچنین از مکانیزم مذاکره سه جانبه نباید به عنوان محدودیت یا بهانه ای برای انکار حق اعتصاب استفاده کرد.

۲ لغو کاری اجباری

کشورهای عضو سازمان بین المللی کار ملزم هستند به ایجاد تمهیدات قانونی برای لغو تمامی اشکال کار اجباری. این برنامه ها و اقدامات شامل مواردی است مانند:

  • جمع آوری آمار دقیق و قابل اعتماد، جزئی و البته بدون پیشداوری و تفکیک شده برحسب سن، جنسیت و ماهیت کار.
  • غیرقانونی کردن اشکال کار اجباری به خصوص برای کودکان و نوجوانان و یا افراد آسیب پذیر به نحوی که کارفرما راحت تر می تواند آنها را مجبور به کار اجباری کند.
  • مجازات متخلفین و ارائه اطلاعات لازم به قربانیان و نیز فرصت ها و دسترسی آنان به مراجع قانونی برای شکایت
  • پرداخت غرامت به قربانیان و ارائه تسهیلاتی برای توان بخشی
۳ حذف کار کودکان و حمایت از کودکان و نوجوانان

از زمان ۱۹۲۱، کنوانسیون ها و توصیه نامه های متعددی برای قانونمند کردن کار کودکان و اعمال محدودیت های سنی برای کودکان، صادر شد. این کنوانسیون ها و توصیه نامه ها، کشورهای عضو را تشویق می کند تا برای سن کار محدودیت هایی قائل شوند و کودکان تنها تحت شرایط نظارتی خاصی مجاز به استخدام باشند. تعیین حداقل سن، با مشورت سازمان های کارگران و کارفرمایان و مطابق شرایط و امکانات آن کشور انجام می شود.

مطابق این توصیه ها، کار کودکان هرگز نباید مانعی برای آموزش آنان شده و موجب محدود شدن حضور آنان در مدرسه شود.

حذف کودکان از اشتغال در مشاغل سخت و خطرناک در اولویت قرار دارد. مشاغل سخت، مشاغلی هستند که کودکان در معرض آسیب های جسمی، روانی و جنسی مختلف قرار می گیرند؛ کار باعث حضور آنان در مکان های خطرناک مانند زیرزمین ها، زیر آب یا ارتفاعات خطرناک می شود و یا اینکه آنان را در معرض مواد سمی و آلاینده قرار می دهد و در نهایت ساعات طولانی کار و شب کاری و یا کارهایی که کودک را در معرض بدرفتاری و سوء استفاده کارفرما قرار می دهد نیز جزو مشاغل سخت محسوب می شود.

تمامی کشورهای عضو باید تلاش کنند تا از کار کودکان در مشاغل خطرناک جلوگیری به عمل آید و در صورت تشخیص موارد، متخلف مجازات شده و امکان های و تسهیلات لازم برای بازگشت به مدرسه، توان بخشی و برنامه های ادغام در جامعه در اختیار کودک قرار گیرد.

۴

کنوانسیون اصل پاداش برابر در سال ۱۹۵۱، حکم می کند که مردان و زنان در ازای کاری با ارزش برابر، دستمزد یکسان دریافت کنند. به علاوه، مردان و زنان باید دسترسی برابری به بازار کار داشته باشند و امکانات آموزش فنی و کارآموزی و دیگر دوره های آموزشی به طور یکسان در اختیار هر دو جنس قرار گیرد.

علاوه بر برابری فرصت ها و رفتار در مقابل زنان و مردان، قوانین و محیط کار باید عاری از هرگونه تبعیض علیه مردمان رنگین پوست، اقلیت های مذهبی و یا سیاسی باشد.

همچنین توصیه نامه خشونت و آزار در سال ۲۰۱۹، از تمامی کشورهای عضو می خواهد که هیچگونه خشونت و آزار جنسی را در محیط کار تحمل نکنند.

۵ مشاوره سه جانبه

منظور از مشاوره سه جانبه، مشاوره و مذاکره بین کارگران و نمایندگان آنان، کارفرمایان و نمایندگان آنان و مقامات دولتی است. مقامات دولتی برای قانونگذاری و اجرایی کردن سیاست های خود باید به یک اندازه با سازمان های کارگران و کارفرمایان مشورت کند و در این مورد، هر دو طرف میزان و قدرت نمایندگی یکسانی داشته باشند.

۶ مدیریت و بازرسی کار

سازمان بین المللی کار، طی توصیه نامه های متعدد به کشورهای عضو توصیه کرده است که در بخش های مختلف صنعتی، یک سیستم بازرسی از کار و محیط کار منظم وجود داشته باشد.

۷ سیاست و ترویج استخدام
مطابق کنوانسیون ها و توصیه های سازمان بین المللی کار، هیچ کس نباید از حق کارکردن محروم شود و همگان در انتخاب شغل خود آزادی و فرصت های برابر داشته باشند. سیاست گذاری های مربوط به استخدام و مشاغل باید مبتنی بر مطالعات تحلیلی از شرایط حال و آینده باشد و منابع کافی برای جمع آوری این داده ها اختصاص داده شود تا حداکثر استفاده از منابع انسانی کشور انجام شود و به این ترتیب بیکاری غیرداوطلبانه به حداقل برسد.
۸ کارآموزی و دوره های آموزشی

امکانات و تسهیلات لازم برای گذارندن دوره های کارآموزی و آموزش های فنی و حرفه ای لازم برای همگان باید مهیا باشد تا بتوانند برای ورود به بازار کار یا ارتقای شغلی آمادگی لازم را داشته باشند.

۹ امنیت استخدام

این دسته از توصیه نامه ها و کنوانسیون ها به اخراج غیرمنصفانه کارگران، شرایط موجه برای غیاب از کار، تعیین سن بازنشستگی می پردازد تا بدین ترتیب امنیت کارگران برای حفظ شغل و یا بازگشت به شغل پس از غیاب از کار تضمین شود.

مطابق کنوانسیون پایان استخدام ۱۹۸۲، مطابق قوانین هر کشورِی، سنی برای بازنشستگی باید در نظر گرفته شود؛ امکان غیاب از کار به جهت دوره خدمت سربازی یا انجام دیگر تعهدات مدنی میسر باشد؛ غیاب موقتی از کار به خاطر بیماری نباید دلیل موجهی برای پایان استخدام و اخراج کارگر قلمداد شود؛ اخراج از کار به خاطر بدرفتاری یا رفتار نامناسب کارگر فقط وقتی موجه قلمداد شود که چند بار رخ داده باشد و کارفرما از قبل اخطارهای مکتوبی داده باشد. به علاوه در صورت اخراج، کارگر باید امکان قانونی شکایت را داشته باشد.

۱۰ مزدها

مهمترین موضوع درباره مزدها، تعیین حداقل مزد برای کارگران است که هرکشوری مطابق شرایط خود باید تلاش کند تا یک حداقل مزد مناسب را تعیین کرده و استخدام با مزدهای پایین تر ممنوع شود. آنچه در مورد تعیین حداقل مزد باید لحاظ شود این است که این میزان باید برای امرار معاش با یک استاندارد زندگی مناسب برای کارگر کافی باشد.

به علاوه، توصیه می شود که حداقل مزدها در تمامی بخش های مختلف صنعتی تا حد ممکن یکسان باشد، تا شرط رقابت منصفانه بین صنایع مختلف حفظ شود.

۱۱ ساعات کاری

سازمان بین المللی کار، توصیه های متعددی درباره حداکثر کار مجاز در روز، در هفته، حداقل زمان کار متداوم، حداقل زمان استراحت و تناوب زمان های استراحت، حداقل میزان اضافه کاری و غیره کرده است. اگرچه نظم و ترتیب ساعات کاری برحسب شغل می تواند متفاوت باشد، اما مجموع ساعات کاری به طور متوسط نباید از میزان مشخص تعیین شده ای تجاوز کند. همچنین درباره میزان مرخصی با مزد نیز توصیه هایی شده است.

۱۲ امنیت و سلامت در محیط کار

سازمان بین المللی کار برای حفظ امنیت و سلامت کارگران در بخش های صنعتی مختلف توصیه های بسیاری کرده است. این توصیه ها متوجه اعمال محدودیت ها و نظارت ها برای استفاده از مواد سمی و مضر (برای مثال آزبست)، ارتعاشات، مکان های مرتفع، ابزارآلات غیراستاندارد، ارائه اطلاعات و دستورالعمل ها و نظارت مناسب در محیط کار توسط سرپرست ها و یا کارفرما می شود.

همچنین به کشورهای عضو توصیه می شود که برای حداکثر باری که یک کارگر مجاز به حمل کردن است، میزانی توسط قانون تعیین شود

۱۳ بیمه اجتماعی

تمامی شاغلین باید حق برخوداری از بیمه تامین اجتماعی را داشته باشند. به این ترتیب از کارگران در مقابل بیماری، کهولت، از کارافتادگی (جزئی و کلی، موقتی و دائمی)، بیکاری و غیره محافظت می شود.

۱۴ حمایت از بارداری

مطابق کنوانسیون ها و توصیه های سازمان بین المللی کار، زنان کارگر در هنگام بارداری و بعد از زایمان باید از کمک هزینه یا مرخصی با حقوق برخوردار شوند. این مرخصی مطابق توصیه نامه شماره ۱۹۱، باید دست کم به هجده هفته افزایش یابد. همچنین در مورد شیردهی زنان، باید تسهیلات و استراحت های کافی در هنگام کار لحاظ شود.

۱۵ سیاست گذاری اجتماعی

بخشی از توصیه نامه های سازمان بین المللی کار، متوجه شرایط زیستی و کاری مردم تمامی سرزمین های تحت حاکمیت کشورهای عضو است. همچنین درباره مسکن کارگران نیز توصیه هایی شده است.

۱۶ کارگران مهاجر

در مورد کارگران مهاجر، اکثر توصیه ها تاکید بر همکاری بین کشورهای مبدا و مقصد دارند. کارگران مهاجر و خانواده هایشان باید از اطلاعات کافی به زبان خودشان یا زبانی که قادر به درک آن هستند، درباره قوانین کشور مقصد و امکاناتی که از آن می توانند برخوردار شوند، اطلاع رسانی کافی شود. همچنین باید اطمینان حاصل شود که کارگران مهاجر در هنگام ورود، غذا، سرپناه و پوشاک لازم در اختیار دارند. در مورد اخراج کارگرانی که بعد از مدتی در کشور مقصد قادر به پیدا کردن کار نیستند نیز اعمال محدودیت هایی توصیه شده است.

۱۷ بیماری ایدز

توصیه نامه ایدز، در سال ۲۰۱۰ (شماره ۲۰۰) تاکید می ورزد که پاسخگویی در مقابل بیماری ایدز کمک به تحقق حقوق بشر و آزادی های بنیادین و برابری جنسیتی محسوب می شود. کارگران و جویندگان کار به خاطر داشتن بیماری ایدز قربانی تبعیض به خصوص در زمینه پیدا کردن کار شوند. در عین حال، جلوگیری از روش های انتقال بیماری یکی از اولویت ها در محیط های کاری باید باشد. همچنین کارگران و خانواده هایشان باید از حق حفظ حریم خصوصی در ارتباط با بیماری ایدز برخوردار باشند.

۱۸ توصیه نامه های مربوط به ملوانان و دریانوردان
۱۹ توصیه نامه های مربوط به ماهیگیران و کارگران شیلات
۲۰ توصیه نامه های مربوط به کارگران بارانداز
۲۱ توصیه نامه های مربوط به قبایل و مردم بومی
۲۲ توصیه نامه های مربوط به دسته های خاصی از کارگران
۲۳ سایر موارد دسته بندی نشده